Pháp Lam Huế Và Công Trình Phục Dựng Sau 200 Năm Thất Truyền

Những địa điểm lịch sử như Đại Nội, lăng tẩm của các vị vua triều Nguyễn, Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế là những nơi đang lưu giữ loại hình nghệ thuật độc đáo này.

Sau gần 150 năm tồn tại cùng lịch sử Việt Nam, triều đại nhà Nguyễn (1802 – 1945) đã để lại trên mảnh đất cố đô Huế một kho tàng di sản văn hóa vô cùng quí báu. Trong đó, có một loại hình di sản không thể không nhắc đến, đó là pháp lam Huế.

Nguồn gốc đồ đồng tráng men:

Pháp lam là cách người Việt gọi các sản phầm đồng tráng men. Những sản phẩm có cốt đồng sau đó được tráng lớp men trang trí để tăng giá trị thẩm mỹ. Đây là sự kết hợp khéo léo giữa cách thức điều chế các loại men với kỹ thuật đúc, gò, hàn cốt kim loại và nung nấu sản phẩm. Ngày nay, pháp lam còn được tạo ra bởi kĩ thuật điện phân.

Pháp lam Huế là tinh hoa của việc học hỏi, trau dồi kĩ nghệ từ nghệ thuật falang (hay cũng được gọi là pháp lang) Quảng Đông, khiến nhiều người lầm tưởng rằng đây là cái nơi sản sinh ra loại hình nghệ thuật này. Trên thực tế, nghệ thuật đồ đồng tráng men được bắt nguồn từ rất sớm, vào khoảng thế kỉ thứ thứ 13 trước công nguyên tại Hy Lạp và sau đó nó trở nên phổ biến ở rất nhiều nơi trên thế giới. Tại mỗi nền văn minh, loại hình nghệ thuật này có những thể loại riêng biệt, đặc thù của vùng đó. Pháp lang Quảng Đông trước đó được bắt nguồn từ nghệ thuật tráng men đồ đồng tại vùng Limoges ở Pháp và vùng Battersea ở Anh vào thế kỉ thứ 17.

Đồ đồng tráng men Limoges và pháp lam Huế:

Limoges là một thành phố tại Tây Nam nước Pháp và cũng là thành phố chuyên sản xuất đồ gốm. Chủ đề chính trên các tác phẩm đồng tráng men Limoges là các câu truyện thần thoại, ngụ ngôn, chủ đề về tôn giáo và các bài thánh kinh cổ. Nghệ thuật này được áp dụng rộng rãi ở nơi đây, xuất hiện nhiều trên các đồ dùng nội thất như chân đèn cầy, dĩa, bình hoa và các loại đồ dùng trưng bày. Thay vào đó, ta lại bắt gặp những hình ảnh rồng, phượng và thảo mộc rất đặc trưng trên hầu hết các sản phẩm pháp lam Huế. Tuy có cùng xuất xứ cũng như những sự tương đồng nhất định trong kĩ nghệ, pháp lam Huế vẫn có những nét rất riêng của mình, và vẫn giữ cho mình nét đẹp khó phai của đất An Nam. Có thể nói, pháp lam Huế chính là một trong số ít những loại hình nghệ thuật mang đậm giá trị của Đông phương lẫn Tây phương. Đây cũng chính là minh chứng lịch sử của việc giao lưu văn hóa của các quốc gia trên thế giới ngày xưa.

Pháp lam Huế – dấu chân lịch sử:

Du nhập vào Việt Nam từ thời vua Minh Mạng (năm 1827) pháp lam bắt đầu hành trình chinh phục trái tim của những người yêu nghệ thuật. Thời đó, người ta không gọi những sản phẩm mà này là pháp lang như người Trung Quốc mà gọi là pháp lam. Cái tên pháp lam cho đến nay vẫn còn gây ra khá nhiều tranh cãi. Nhưng được biết phổ biến nhất là từ chữ “pháp lang” (hay là falang, nghĩa là France) của Trung Quốc. Khi du nhập vào Việt Nam, để tránh phạm húy với chúa Nguyễn Phúc Lan, vì chữ “lang” và “lan” được người Huế phát âm giống nhau, từ đó cái tên pháp lam ra đời.

Thời gian tồn tại và hoạt động của các xưởng chế tác pháp lam của triều Nguyễn, từ lúc khai sinh đến khi thoái trào chỉ kéo dài hơn 60 năm. Vậy nhưng, di sản pháp lam triều Nguyễn ngày nay hiện hữu ở các cung điện, lăng tẩm cố đô, trong các bảo tàng, các bộ sưu tập cổ vật tư nhân ở trong và ngoài nước lại vô cùng đồ sộ. Dựa vào phương pháp chế tạo chế phẩm, pháp lam được chia thành nhiều loại. Đa số các sản phẩm pháp lam thuộc loại Họa pháp lang.

Nghệ thuật pháp lam Huế:

Trong lịch sử, loại hình nghệ thuật này thường được sử dụng vào các mục đích chính như là: trang trí ngoại thất, trang trí nội thất, hay sử dụng trong các sản phẩm gia dụng và tế tự. Pháp lam dùng trong trang trí ngoại thất các cung điện triều Nguyễn là loại pháp lam được chú ý nhiều, với những chi tiết trang trí hình rồng, mây… thường thấy ở các bờ nóc, bờ quyết của cung điện và các cửa tam quan. Theo kỹ sư Đỗ Hữu Triết, người tham gia các dự án phục chế chia sẻ, pháp lam Huế thường sử dụng những màu sáng và tương phản, song vẫn có những màu trung gian. Chính điểm này làm pháp lam Huế trông vẫn rất bắt mắt nhưng không quá sặc sỡ như pháp lang Trung Quốc. Hai gam màu đặc trưng của pháp lam Huế chính là màu tím và màu xanh lam, mang lại vẻ đẹp rất đằm thắm cho sản phẩm.

Tính ứng dụng của pháp lam Huế:

Đây là loại sản phẩm hoàn thiện với vẻ đẹp tròn trịa cả về mặt chức năng và thẩm mĩ. Về mặt chức năng, pháp lam Huế có khả năng chịu được các tác động ngoại lực, nhiệt độ, tác hại của mưa nắng trong một thời gian rất dài, thường từ 2 đến 3 trăm năm. Về mặt mỹ thuật, các sản phẩm kĩ nghệ này là những tác phẩm nghệ thuật với tạo hình đa dạng, phong phú, màu sắc bắt mắt, rực rỡ, đề tài trang trí vừa gần gũi mà lại trang nghiêm. Những món vật cổ quý giá mà triều đình nhà Nguyễn để lại cho hậu thế, đến nay vẫn được trưng bày trong các bảo tàng để phục vụ cho việc nghiên cứu và phục dựng loại hình nghệ thuật đặc biệt này.

Hành trình phục chế pháp lam Huế:

Một số năm gần đây, pháp lam Huế không chỉ được dừng ở việc chế tác, phục vụ công tác trùng tu, bảo tồn các công trình kiến trúc thời Nguyễn mà còn được tiếp tục phát triển. Pháp lam được kết hợp với các ngành mỹ nghệ khác như chạm, khảm…, được nâng lên thành các tác phảm có giá trị cao về hội họa và nghệ thuật. Sự kết hợp phong phú và đa dạng các ngành nghề thủ công truyền thống trong sản phẩm pháp lam vừa tạo sự hấp dẫn riêng biệt mang đậm nét văn hóa truyền thống cho sản phẩm vừa là dấu hiệu đáng mừng cho sự kết hợp giữa các ngành truyền thống với nhau.

Sau gần 200 năm thất truyền, pháp lam Huế giờ đã gần như được tái sinh. Pháp lam Huế ngoài giá trị nghệ thuật và ứng dụng, còn chính là một trong những minh chứng lịch sử vô cùng quan trọng của việc trao đổi văn hóa – thông thương của các nền văn minh Đông – Tây thời bấy giờ.

By: Mayy

This content is also available in: English

Discover

Bài Liên Quan

Học Ngành gì để Định Cư Canada

https://www.youtube.com/watch?v=x_uOS5rphgU&t=243s

Mái Tóc Dài Của Thủ Tướng Trudeau Theo Con Số Ngày Dưới Lệnh Đóng Cửa Trở Thành Đề Tài Trên Truyền Thông

Chúng ta đếm con số ngày dưới lệnh đóng cửa theo chiều dài bộ tóc của Justin Trudeau. Ba tháng trong đại...

3 Nguồn Cảm Hứng Cho Các Tín Đồ Thời Trang – Du Lịch.

Là một chuyên viên tiếp thị toàn thời gian, công việc người mẫu là một trong những cơ hội duy nhất...

Bất Ngờ Với Những Loại Quả Độc Lạ Ở Việt Nam

Quả nhót Cây nhót còn có tên gọi khác là hồ đồi tử, lót, bất...

Sự Đa Dạng Trong Món Phở Việt

Nghĩ đến ẩm thực Việt Nam, người tha thường hay nhớ đến những tô phở nóng hổi với hương vị đậm...

Nam Nguyen – Nhà Vô Địch Trượt Băng Nghệ Thuật

Nam Nguyễn, vận động viên trượt băng nghệ thuật 21 tuổi đến từ Ajax, Ontario, với nhiều đỉnh cao trong sự...

Ai còn mẹ xin đừng làm mẹ khóc…

Mẹ ơi,Một mùa xuân nữa lại đến. Mới đó mà mình đã sang Canada và ăn mừng Ngày Của Mẹ được 7...

This content is also available in: English