Giải Mã Bí Ẩn Lăng Mộ Trương Vĩnh Ký

Khám phá khu mộ do nhà bác học Trương Vĩnh Ký tự thiết kế cho chính mình giữa lòng Sài Gòn.

Nằm khuất trong khuôn viên của nhà thờ Chợ Quán tại Sài Gòn, ít ai biết được rằng ngôi nhà nhỏ có nét kiến trúc pha trộn giữa văn hóa Đông-Tây chính là lăng mộ của nhà bác học nổi tiếng nhất của Việt Nam trong thế kỷ 19, Petrus Trương Vĩnh Ký. 

Photos source: Quỳnh Trần

Tiểu sử nhà bác học Trương Vĩnh Ký

Nhà bác học Petrus Trương Vĩnh Ký (1837-1898), ông sinh ra tại huyện Vĩnh Thành, tỉnh Vĩnh Long (nay là huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre) và mồ côi cha từ rất sớm. Ông đã được các tu sĩ Công giáo người Pháp nuôi dưỡng, dạy dỗ và được gửi đi du học tại 2 trường dòng lớn ở khu vực Đông Nam Á vào thế kỷ 19 Bằng tư chất thông minh của mình, ông đã hoàn thành quá trình học vấn vào năm 22 tuổi với sự thông thạo 15 ngôn ngữ phương Tây và 11 ngôn ngữ phương Đông.

Photos source: Quỳnh Trần

Khi về nước, ông được bổ nhiệm vào các vị trí quan trọng trong triều đình nhà Nguyễn dưới thời vua Đồng Khánh.. Dù có nhiều tranh cãi về lòng yêu nước, công và tội của Trương Vĩnh Ký trong những năm ấy, bởi nhiều người tin rằng ông theo tư tưởng thân Pháp, nhưng nếu xét về học vấn và tài năng thì không thể phủ nhận.

Ông được giới khoa học châu Âu tôn trọng và đánh giá rất cao vì tài năng và trình độ của mình. Ông được phong là Giáo sư ngôn ngữ Đông Á và là một trong 18 nhà bác học hàng đầu của thế giới vào thời điểm đó. Một trong nhiều giải thưởng danh giá mà ông Trương Vĩnh Ký đã đạt được phải kể đến là huân chương Bắc Đẩu Bội Tinh – huân chương cao quý nhất của nước Pháp vào năm 1886.

Ngôi mộ độc đáo giữa lòng Sài Gòn

Photos source: Quỳnh Trần

Dù là một tài năng kiệt xuất, nhưng đến cuối đời Petrus Trương Vĩnh Ký lựa chọn sống một cuộc sống ẩn dật, dạy học tại khu vực giáo xứ Chợ Quán, thành Gia Định (nay là khuôn viên nhà thờ Chợ Quán, quận 5, Sài Gòn). Vốn là một người nhìn xa trông rộng, trong suốt thời gian sinh sống tại khu vực này, Petrus Trương Vĩnh Ký đã phác thảo ý tưởng xây dựng một lăng mộ cho riêng mình vào những ngày tháng cuối đời.

Tri thức là nguồn sống cho ai sở hữu nó”

Khu lăng mộ được Petrus Ký cho xây dựng trên một khu đất rộng 2,000m2 , tọa lạc tại góc đường Trần Hưng Đạo và Trần Bình Trọng ngày nay. Dù là một người Công giáo và tiếp xúc phần lớn cuộc đời mình với văn hóa Tây phương, nhưng Petrus Ký quyết định xây dựng cổng vào khu lăng mộ của mình bằng kiến trúc cổng tam quan – một lối kiến trúc đặc trưng của Á Đông. Ngay trung tâm của khu lăng mộ chính là nơi an nghỉ của ông. Nơi này được ông Petrus Ký tự thiết kế kết hợp giữa hai phong cách kiến trúc Đông và Tây. Tổng thể nơi này có tổng diện tích khỏang 50m2 và theo phong cách kiến trúc Phục Hưng, có mặt bằng được thiết kế theo mô hình chữ thập có chóp cao ở trung tâm, giống với kiến trúc của các nhà thờ Công giáo.

Photos source: Quỳnh Trần

Mặt tiền nổi bật với các cột trụ nâng đỡ phần vòm phía trên các lối ra vào. Phần vòm trên lối ra vào lại hướng ra đường Trần Hưng Đạo có chạm khắc dòng chữ Latin: “Miseremini Mei Saltem vos Amici Mei” (tạm dịch: Xin hãy thương tôi, ít ra là những bạn hữu của tôi) như muốn nói lên nỗi lòng của nhà bác học tài hoa. Còn phần vòm hướng ra đường Trần Bình Trọng có khắc dòng chữ Fons Vitae Eruditio Possidentis” (tạm dịch: Tri thức là nguồn sống cho ai sở hữu nó) thể hiện sự say mê của Petrus Ký trong việc tìm kiếm nguồn tri thức vô tận vô biên của nhân loại. Bên cạnh đó, Các lối ra vào lại được xây dựng theo kiểu cổng vòm, với hình ảnh hai thiên thần chạm nổi ở phía trên và hai câu đối bằng chữ Nôm hai bên cửa ra vào. Phần mái của toàn bộ ngôi nà mộ đều được lợp bằng ngói đỏ theo hình vảy cá. Trên nóc ngôi nhà mồ cũng như trên bốn mặt tiền đều được chạm trổ những cây thánh giá cùng hình ảnh rồng chầu xung quanh, thể hiện sự vâng phục tuyệt đối đối với Thiên Chúa của ông.

Phía trong khu mộ có ba ngôi mộ gồm của Petrus Trương Vĩnh Ký, bà Maria Vương Thị Thọ vợ ông và người con trai cả Trương Vĩnh Thế. Khác với hầu hết mộ phần của người Việt Nam, mộ phần của gia đình nhà bác học Petrus Trương Vĩnh Ký được chôn cất hoàn toàn âm vào lòng đất và không có phần mộ nổi trên mặt đất. Ông được đặt nằm chính giữa, hai bên là mộ phần của vợ và con trai cả. Trên mộ phần của Petrus Ký có khắc dòng chữ: “Ci-git J.B Truong Vinh Ky Professeur de Langues Orientales Décédé J le 1er Septembre 1898 dans sa 62 année” (dịch: Nơi an nghỉ của John Baptise Trương Vĩnh Ký, Giáo sư Ngôn ngữ Phương Đông, mất ngày 1-9-1989, hưởng thọ 62 tuổi). Ngay giữa nhà mộ là bàn thờ và bức tượng bán thân tạc tượng Petrus Trương Vĩnh Ký bằng đồng với áo dài và khăn đống, cùng những huân chương mà Viện Hàn lâm Khoa học Pháp đã trao tặng ông. Trên trần nhà, Petrus Ký còn cho người vẽ hình ảnh biểu tượng long mã phù hà đồ hướng về phía Tây nhưng ngoảnh đầu về Đông chứa đựng đầy ẩn ý của ông. Theo truyền thuyết dân gian, long mã là linh vật thể hiện cho sự cao quý của các bậc thánh nhân nhưng cũng là sự kết hợp giữa âm-dương, tiền-hậu, ứng với quy luật phát triển của vũ trụ. Hình ảnh long mã chạy thể hiện cho sự vận động không ngừng của vũ trụ và hà đồ trên lưng long mã chính là nguồn kiến thức vô biên.

#seesomething, saysomething

Culture Magazin magazine always wants to listen and receive contributions from readers.
In case you submit articles about your ideas, interesting social events or hot news that you would like to share with us, email us at info@culturerus.com or inbox us at the FB page – https://www.facebook.com/culturemagazin.
Try our test reporter once. Quality articles will be selected and posted on Culturemagazin’s website and official social networking sites!
#seesomething, saysomething

Discover

Bài Liên Quan