Bí Ẩn Câu Chuyện Ít Người Biết Đằng Sau Bản Dạ Cổ Hoài Lang

Dù đã ra đời 100 năm trước đó, Dạ cổ hoài lang vẫn luôn trường tồn trong trái tim của người Việt bởi giai điệu, ca từ và đặc biệt là câu chuyện cảm động đằng sau.

“Từ là từ phu tướng
Báu kiếm sắc phán lên đàng
Vào ra luống trông tin nhạn
Năm canh mơ màng
Em luống trông tin chàng
Ôi gan vàng thêm đau…”

Mỗi lần giai điệu da diết, khắc khoải của bản Dạ Cổ Hoài Lang ngân lên, người ta không thể không hình dung đến hình ảnh “vọng phu” đầy xúc động, để rồi thương xót khôn nguôi người vợ nhớ chồng lúc đêm về.

Dạ cổ hoài lang là một bản nhạc cổ được chấp bút bởi cố nhạc sĩ Cao Văn Lầu – tức Sáu Lầu, một người con của đất Long An, sau đến lập nghiệp tại Bạc Liêu. Ông Sáu Lầu là một trong những môn đệ giỏi về nhạc lễ của nhạc sư Lê Tài Khị với khả năng sử dụng rành rẽ đàn tranh, cò, kìm và trống lễ. Nhắc đến ông, người ta nhớ ngay đến bản Dạ cổ hoài lang, được xem là tiền thân của vọng cổ ngày nay, và cũng là niềm tự hào của người dân Nam Bộ.

Câu chuyện cảm động sau bản dạ cổ

Ít ai biết, đằng sau tiếng lòng của người phụ nữ “hoài lang” là cả một tấm lòng đáng trân quý của người chồng thương vợ mà sáng tác nên bản nhạc cổ bất hủ.

Trong một lần tâm sự người bạn tri âm, ông Cao Văn Lầu đã bộc bạch rằng:

Tôi đặt bài này bởi tôi rất thương vợ. Năm viết bản Dạ cổ hoài lang, tôi đã ăn ở với vợ tôi được 3 năm mà không có con. Tam niên vô tử bất thành thê. Vợ chồng ăn ở với nhau trong 3 năm, vợ không sinh con, chồng được quyền bỏ để cưới người khác hầu có con nối dõi tông đường. Thời phong kiến có những quan niệm chưa đúng. Người ta cho rằng vợ chồng không sinh con là do lỗi của người đàn bà.

Tiếng ra, tiếng vào của gia đình buộc tôi phải thôi vợ, nhưng tôi không đành. Tôi âm thầm chống lại nghiêm lệnh của gia đình, không đem vợ trả về cho cha mẹ mà đem gởi đến một gia đình có tấm lòng nhân hậu, xót thương cho vợ chồng tôi gặp phải cảnh đau lòng mà cho ở đậu qua ngày, với hy vọng vợ chồng tôi sẽ có con và chiến thắng cái quan niệm khắc nghiệt, lạc hậu, chịu ảnh hưởng nặng đạo lý thời phong kiến”. 

Rồi trong những “Đêm đông gối chiếc cô phòng”, ông Sáu với tâm tư nặng trĩu chỉ biết gửi lòng mình hòa vào tiếng đàn, thổ lộ với đêm đen nỗi lòng hiu hắt. Ông không thôi nghĩ đến và thấu hiểu cho nỗi niềm đau xót người vợ hiền. Xót cho hoàn cảnh ngang trái của chính mình, thương cho người đầu ấp tay gối nay phải xa cách vì định kiến, ông đã viết nên bản Dạ cổ hoài lang.

Nếu chỉ đơn giản là nỗi lòng của người phụ nữ “đêm khuya nghe tiếng trống nhớ chồng” thì dạ cổ hoài lang cũng đã đủ đi vào lòng người rồi. Nhưng khi vỡ lẽ ra câu chuyện đằng sau bản dạ cổ, người ta lại càng không khỏi cảm động và xót xa cho hoàn cảnh của đôi phu thê ấy.

Dạ cổ hoài lang – di sản mang tính biểu tượng của người dân Nam Bộ

Và như để chứng minh cho câu nói trời không phụ lòng người, về sau vợ chồng ông cũng được tái hợp và có với nhau 7 người con. Nhưng có lẽ, cả nhạc sĩ Cao Văn Lầu và người vợ của mình cũng không thể ngờ rằng, “đứa con tinh thần” của họ đã nhanh chóng phát triển, trở thành niềm tự hào, thành một thứ di sản mang tính cộng động của không chỉ người dân Nam Bộ.

Dạ cổ hoài lang sớm chinh phục người nghe vì nó là kết tinh của một tài năng cổ nhạc và tâm hồn mẫn cảm, tình yêu cao cả vượt qua lẽ thường của người sáng tác. Bản nhạc tâm sự nỗi buồn chia ly này cũng là khởi đầu cho sự nghiệp viên mãn của  cố nhạc sĩ. Tính đến nay, bài dạ cổ đã có tồn tại hơn một thế kỷ và được trình diễn rộng rãi ở khắp các sân khấu lớn nhỏ. Theo Trần Phước Thuận nhận xét: “Bản Dạ cổ hoài lang không dừng lại ở nguyên dạng như các bản nhạc cổ khác mà dần dần biến đổi hình thức, phát triển thành bản Vọng cổ làm thay đổi một phần lớn bộ mặt cải lương”. Không chỉ vậy, Dạ cổ hoài lang còn là nguồn cảm hứng cho nhiều tác phẩm nổi tiếng khác như Tân cổ giao duyên (Viễn Châu), Đêm Gành Hào nghe điệu hoài lang (Vũ Đức Sao Biển),…

Mỗi tác phẩm nghệ thuật đều có một số phận riêng. Với Dạ cổ hoài lang, số phận của nó được định đoạt một phần là bởi câu chuyện cảm động mà nó truyền tải.

This content is also available in: English

Discover

Bài Liên Quan

“Kỳ tài guitar Việt” trên đất Mỹ

Trần Tuấn An là một kỳ tài guitar Việt, luôn hướng về quê nhà qua những tác phẩm nghệ thuật mang...

Ontario to monitor inflammatory illness in children with COVID-19

Reported by: The Canadian Press TORONTO — Ontario’s Health Minister says the province is going to better monitor children after...

Những thông tin, xu hướng nổi bật trên mạng xã hội trong tuần qua

Các thông tin, xu hướng nổi bật trên mạng xã hội trong tuần vừa qua:  Các siêu thị, chợ...

Truy Nguồn Gốc Tên Hà Nội

Kính gửi ông Nguyễn Ngọc Ngạn,Trong cuốn băng Huế – Sài gòn – Hà Nội, ông nói vua Minh Mạng đổi...

“Kỳ tài guitar Việt” trên đất Mỹ

Trần Tuấn An là một kỳ tài guitar Việt, luôn hướng về quê nhà qua những tác phẩm nghệ thuật mang...

Chợ Gạo – Không gian âm nhạc đầy cảm xúc

Thả hồn vào không gian nghe nhạc sống động Sự phát triển của các nền tảng âm nhạc...

This content is also available in: English