This content is also available in: English

“Tôi luôn tâm niệm phải làm sao để Nhà máy đúc tiền Hoàng gia Canada và Canada giữ vị trí hàng đầu trên thế giới. Là người nhập cư gốc Việt, mục tiêu của tôi là cố gắng hết mình để đem lại những điều tốt nhất cho Canada. Đó là cách tôi bày tỏ lòng biết ơn đất nước đã dang tay đón nhận những con người Việt Nam. Là một công dân Canada gốc Việt, tôi rất tự hào khi được cống hiến cho Nhà máy đúc tiền Hoàng Gia và góp sức đưa Canada trở thành lá cờ đầu trong ngành công nghiệp đúc tiền toàn thế giới.”
– Tiến sĩ Trương Công Hiếu.

Huân chương Canada do Nữ Hoàng Elizabeth Đệ Nhị sáng lập năm 1967, là nền móng của hệ thống huân chương cao quý Canada dành cho những cá nhân tiêu biểu trong mọi lĩnh vực vì “những thành tựu vượt bậc và cống hiến không mệt mỏi cho cộng đồng cũng như tận tâm phục vụ đất nước”, trích từ trang web Governor General of Canada.

Năm 2017 kỷ niệm 50 năm Huân chương Canada ra đời. Ngày 23 tháng 6 vừa qua, 99 cá nhân xuất sắc được thêm vào danh sách hơn 6000 người đã nhận huân chương danh giá này, và kỹ sư về hưu Trương Công Hiếu là một trong số đó.

Tiến sĩ Trương Công Hiếu sinh ngày 23 tháng 9 năm 1941 tại Sài Gòn. Ông nguyên là cựu học sinh trường Jean-Jacques Rousseau (nay được gọi là Trường Trung Học Lê Quý Đôn), là một trong những học sinh tốt nghiệp với thành tích xuất sắc nhất toàn quốc năm 1959. Sau đó ông sang Hoa Kỳ để theo học ngành Kỹ sư Hóa học tại trường Đại Học New York và tốt nghiệp thủ khoa đầu bảng vào năm 1963. Ông tiếp tục theo đuổi bằng thạc sĩ Kỹ sư Hóa tại trường Đại Học New York vào năm 1964. Khi ông trở về Việt Nam, ông bắt đầu sự nghiệp với tư cách giảng viên ngành kỹ thuật tại Trung Tâm Kỹ Thuật Quốc Gia Phú Thọ, và trở thành giám đốc trường Kỹ thuật Hóa học của trung tâm. Trở lại Đại Học New York, ông hoàn thành bằng tiến sĩ kỹ sư vào năm 1971.

Cũng chính vào năm 1971, tiến sĩ Trương di cư từ Mỹ sang Canada, sau khi làm việc cho nhiều công ty, ông gia nhập Nhà máy đúc tiền Hoàng Gia vào năm 1978. Ông đã làm việc cho nhà máy đúc tiền cho đến khi nghỉ hưu năm 2014.

Khi mới bắt đầu sự nghiệp tại nhà máy đúc tiền, ông phụ trách giám sát kỹ thuật, chịu trách nhiệm sửa chữa máy móc, và sản xuất dụng cụ. Ông trở thành giám đốc kỹ thuật, giám sát các nhà máy tại Ottawa và Winnipeg, sau đó là giám đốc kỹ thuật của tập đoàn, tập trung vào chiến lược phát triển dài hạn cho nhà máy. Năm 2001, đương chức giám đốc điều hành kỹ thuật cao, ông chịu trách nhiệm nghiên cứu và phát triển các sản phẩm mới. Kết quả là Canada đã giới thiệu “nhiều sản phẩm đầu tiên” đến với ngành công nghệ đúc tiền toàn cầu. Những cống hiến của ông đã giúp đưa Canada lên vị trí hàng đầu trong ngành đúc tiền, chuyển đổi công nghệ sản xuất đồng xu.

Ông phát minh ra kỹ thuật mạ đa lớp trên thép. Nó cho phép thay thế các nguyên liệu đắt tiền hiện có như đồng, kền và nhôm bằng thép không gỉ, giúp cắt giảm chi phí, an toàn khi thực hiện và kéo dài thời gian sử dụng.

Cũng chính ông đã phát minh và được cấp bằng sáng chế cho kỹ thuật sử dụng màu trên tiền kim loại lưu hành. Khác với tiền cổ sưu tầm, ít khi bị phai màu do không tiếp xúc với trực tiếp với tay người sử dụng, tiền kim loại đang lưu hành hiện nay thường xuyên bị tác động và mài mòn bởi người sử dụng vì thế không thể giữ được màu in. Bằng nhiều nghiên cứu chuyên sâu, tiến sĩ Trương đã phát minh ra kỹ thuật in màu độc đáo tránh bị mài mòn. Cho đến nay, Nhà máy đúc tiền Hoàng Gia Canada là đơn vị duy nhất trên thế giới sản xuất thành công tiền đúc lưu hành với công nghệ in màu cải tiến. Chắc hẳn bạn đã vô tình bắt gặp đồng xu bên trên có bông hoa anh túc đỏ để ghi nhớ Ngày Tưởng Niệm, đồng xu với hình ảnh dải lụa hồng để hưởng ứng chiến dịch đẩy lùi ung thư vú, hay đồng xu với lá quốc kỳ lá phong. Tất cả đều là những cống hiến xuất sắc của tiến sĩ Trương.

Không dừng lại ở đó, công nghệ xác thực DNA (Digital Non-Destructive Activation) đầu tiên trên thế giới xác nhận nhanh chóng và không phá hủy đồng tiền vàng thông qua điện thoại thông minh, đến từ phát minh của tiến sĩ Trương.Ông đã tạo ra một khuôn mẫu ngẫu nhiên không thể bị sao chép trên bề mặt đồng xu. Các mẫu thiết kế bằng laser này đã được mã hóa bằng chữ ký, hoặc vân tay điện tử và được ghi lại trong kho dữ liệu nguồn của nhà máy. Từ đó, cho dù ở bất kỳ đâu, vào bất kỳ thời điểm nào, máy tính của nhà máy đúc tiền Hoàng Gia vẫn có thể tiếp nhận hình ảnh được gửi từ hệ thống vệ tinh điện thoại đến trang web của nhà mày để phân tích bằng máy tính cho chữ ký phù hợp trong cơ sở dữ liệu.

 

Ngoài những công nghệ tiên tiến kể trên, tiến sĩ Trương còn được vinh danh nhờ các nghiên cứu và ứng dụng lớp phủ vật lý (PVD) để phủ cứng bề mặt giúp kéo dài thời gian bảo quản và dễ dàng khôi phục, giảm việc khắc số trực tiếp, kỹ thuật lưỡng kim giúp in 2 màu cho các đồng tiền làm từ 2 loại vật liệu (như đồng tiền $2), kỹ thuật định tính và lọc vàng 99999, mạ đồng không cần sử dụng hóa chất cyanide và kỹ thuật hình ảnh nổi khi đúc tiền.

 

Tiến sĩ Trương Công Hiếu kết thúc sự nghiệp đúc tiền với hơn mười bằng sáng chế được công nhận ở Canada, Mỹ, Châu Âu, Trung Quốc, Singapore và Úc. Ông đã để lại cả một kho tàng kiến thức đúc tiền cho Canada và hơn 40 nước trên thế giới hiện đang áp dụng các sáng chế của ông.

Tháng 6 năm 2013, để tri ân những đóng góp to lớn của tiến sĩ Trương dành cho ngành công nghiệp đúc tiền, Nhà máy đúc tiền Hoàng Gia Canada đã cho xây dựng Dr. HIEU C. TRUONG Centre of Excellence for Research and Development (Trung tâm nghiên cứu và phát triển). Nhà máy đúc tiền Hoàng Gia cũng sản xuất một huy chương để tôn vinh ông và đánh dấu sự ra đời của Trung tâm.

 

Tháng 6 năm nay, tiến sĩ Trương Công Hiếu, vinh dự được Toàn Quyền Canada, ông David Johnston trao Huân Chương Canada vì “những đóng góp sáng tạo của ông ở vai trò kỹ sư và người lãnh đạo đã giúp đưa Canada lên vị trí hàng đầu của nền công nghiệp đúc tiền.”