This content is also available in: English

Minh tinh Kiều Chinh là một trong những diễn viên đầu tiên của điện ảnh miền Nam Việt Nam, là diễn viên Việt đầu tiên thành công ở Hollywood – môi trường nghệ thuật khắc nghiệt nhất thế giới. Gắn bó với nghề diễn xuất trong suốt 60 năm qua, cô có một sự nghiệp huy hoàng mà cho tới nay cũng có ít diễn viên người Việt nào có được.

Cuộc đời và 60 năm sự nghiệp thăng trầm

Chia sẻ với tạp chí Culture về cuộc đời và sự nghiệp, người nghệ sĩ tài hoa này không khỏi xúc động khi nhắc lại những sóng gió mà cô đã đi qua, lập thân từ khi còn rất trẻ. “Tháng 4/1975 cô đang thực hiện quay cuốn phim cuối cùng với tựa đề là Full House tại Singapore sau đó cô quay về Sài gòn giữa lúc nơi đây đang hỗn loạn vì chiến tranh, may mắn là cô lọt lên được một chuyến bay trở lại Singapore, nhưng sau đó cô lại bị bắt giam vì giấy thông hành ngoại giao mà cô được chính phủ Việt Nam Cộng Hòa (VNCH) trao cho do nó thuộc sở hữu của 1 chính quyền không còn quyền lực nữa. Sau đó thì giới điện ảnh và đại sứ của VNCH tại Singapore can thiệp nhưng với điều kiện là trong vòng 24h cô phải rời khỏi Singapore. Lúc đó thì không có một quốc gia nào trên thế giới này cấp Visa nhập cảnh cho cô chính bởi passport của cô, vì vậy cô đã đi trên 1 chuyến bay vòng quanh thế giới để mua thời gian. Cho đến chặng cuối cùng điểm dừng chân là Toronto, Canada vào 6h chiều ngày 30 tháng 4, 1975.” Sau khi tới Canada, Kiều Chinh trở thành người tị nạn Việt Nam đầu tiên tại Toronto. Nhưng sau 1 tháng cô cảm thấy không thể tìm được một công việc để làm tại đây nên cô đã tìm cách để thoát khỏi hoàn cảnh đó. Cô quyết định sang Mỹ để bắt đầu lại cuộc sống của chính mình. Tháng 7/1975, nhờ sự bảo lãnh của người bạn cũ là tài tử Tippi Hedren – “cô gặp bà vào năm 1965 khi bà sang Việt Nam và là khách mời trong một TV Talk Show của cô, chính bà ấy đã mở cánh tay và trái tim ra để bảo lãnh cho cô.”

Khi được hỏi về việc làm thế nào để cô bắt đầu lại sự nghiệp đóng phim của mình và tham gia vào Hollywood? Nghệ sĩ chia sẻ: “Khi cô sang Mỹ, cô chẳng có gì ngoài quần áo cô đang mặc. Cô đã ở nhà bà Tippi một thời gian sinh hoạt và sống cùng gia đình bà ấy. Chính bà và tài tử William Holden đã giúp cô đến với Hollywood. Họ đã giúp cô được vào Nghiệp đoàn Điện ảnh SAG (Screen Actors Guild) và được William Morris Agency, một cơ quan lớn nhất nước Mỹ nhận làm đại diện (agent). Trong một bữa tiệc ra mắt phim Jaws (Hàm cá mập) tại Hollywood, cô được Burt Metcalfe – nhà sản xuất loạt phim truyền hình M.A.S.H rất ăn khách tại Mỹ vào những thập niên 80, để ý và sau đó đã cùng Alan Alda, đạo diễn và tài tử chính loạt phim truyền hình M.A.S.H, tạo dựng tập phim “In Love And War” và mời cô đóng vai nữ chính. Cô đã bắt đầu sự nghiệp diễn xuất tại Hollywood với vai diễn trong M.A.S.H, cùng với tài tử Alan Alda khi đã ở tuổi 38.” M.A.S.H chính là một trong những bộ phim truyền hình tâm đắc nhất của cô, cùng với The Joy Luck Club, phim truyện trên màn ảnh lớn. Ngoài ra, gần đây là bộ phim Vượt Sóng của đạo diễn Trần Hàm. Hồi Chuông Thiên Mụ, 1957 là phim đầu tiên cô diễn tại Việt nam, cho đến năm nay 2017 vừa đúng “60 năm điện ảnh Kiều Chinh”. 60 năm trong nghề và tổng số là trên 100 bộ phim lớn nhỏ với hơn 60 bộ phim trên màn ảnh lớn Hollywood cùng Truyền hình Mỹ. Ngoài ra, cô cũng xuất hiện sau ống kính với tư cách là một cố vấn và với vai trò là một nhà sản xuất phim “Người Tình Không Chân Dung” và đồng sản xuất phim “Ride the thunder” tại Hollywood.

Cô đã cống hiến gần như cả cuộc đời mình cho sự nghiệp điện ảnh chuyên nghiệp, cùng với nhan sắc có thể nói là tuyệt sắc giai nhân của điện ảnh Việt Nam cũng là người đầu tiên trở thành diễn viên của Hollywood. Hỏi về những cảm xúc của chính cô đối với những sự việc mà cô đã đi qua. “Nghĩ lại chặng đường mà mình đã đi qua, dù đã gặp rất nhiều khó khăn nhất là trong thời chiến và mình phải lập lại sự nghiệp, nhổ rễ từ quê hương của mình sang một xứ sở mới hoàn toàn, cô cám ơn bề trên đã cho cô sự may mắn, và cám ơn những đồng nghiệp, bằng hữu đã hỗ trợ…và cả sự hy sinh và cố gắng của chính mình nữa.”

Sự nghiệp huy hoàng

Với vai diễn trong phim “Joy Luck Club,” Kiều Chinh lọt vào danh sách 50 diễn viên làm khán giả khóc nhiều nhất trong lịch sử điện ảnh. Nói đến những giải thưởng Kiều Chinh đã nhận lãnh, khởi đầu là Ðệ Nhất Diễn Viên miền Nam Việt Nam năm 1968 – Giải Văn Học Nghệ Thuật/Điện Ảnh. Năm 1996, Viện Khoa Học và Nghệ Thuật Truyền Hình Mỹ -AMERICAN ACADEMY OF THE TELEVISION ARTS AND SCIENCE AATAS đã trao giải Emmy cho phim tài liệu “Kieu Chinh: A Journey Home” của đạo diễn Patrick Perez. Năm 2003 tại Liên hoan phim Phụ nữ (Women’s Film Festival) ở Ý, Kiều Chinh được trao giải Diễn xuất Đặc biệt (Special Acting Award). Năm 2006, Lifetime Achievement Award tại San Diego Film Festival, và gần đây nhất vào năm 2015, Kiều Chinh được San Francisco Global Movie Festival – Festival Of The Globe (FOG) Awards trao giải thưởng Thành Tựu Trọn Ðời (Lifetime Achievement Award) – thế giới có 5 nhân vật đại diện nhận giải thưởng này là Kiều Chinh cùng Jacky Chan-Thành Long và 3 nhân vật điện ảnh khác. Đó là một vài trong nhiều giải thưởng danh giá Kiều Chinh đã nhận trong suốt sự nghiệp điện ảnh của mình.

Người ta còn được biết đến tên tuổi Kiều Chinh trong nhiều vai trò khác như các công tác nhân đạo, với lòng bác ái, Kiều Chinh đã đồng sáng lập tổ chức Vietnam Children’s Fund cùng với nhà báo Terry Anderson, và hợp tác cùng cựu chiến binh Hoa Kỳ, ông Lewis Puller – “Mục đích của chúng tôi là gây quỹ xây dựng trường học để giúp cho các trẻ em ở những nơi đã từng bị chiến tranh tàn phá,” nghệ sĩ chia sẻ. Sau hơn 20 năm, từ khi khánh thành ngôi trường đầu tiên vào năm 1995 tại Đông Hà, Quảng Trị, nơi vĩ tuyến 17 đã chia đôi đất nước vào thời chiến, đến nay đã có 51 ngôi trường được xây dựng tại nhiều tỉnh, thành trên khắp 3 miền Nam Trung Bắc tại Việt Nam.

Ngoài ra hiện nay cô còn đang cộng tác với GTN-Greater Talents Network như một nhà diễn giả chuyên nghiệp tại các trường đại học và nhiều công việc khác phục vụ cho cộng đồng tại Hoa Kỳ.

Những lời nhắn nhủ từ trái tim

Nhìn lại một đoạn đường đã qua, những giông bão, hạnh phúc hay khổ đau đều hiện hữu trong cuộc đời của cô đã tạo lên nghệ sĩ Kiều Chinh của ngày hôm nay, người nghệ sĩ vàng của nghệ thuật Việt. Cô tâm sự: “Những điều đã trải qua dù thành công hay thất bại, đều là những bài học quý báu xin chia sẻ với những thế hệ trẻ, nhất là với những người say mê nghệ thuật thứ 7 – Điện ảnh. Ngành điện ảnh nó không phải là một ngành dễ, rất khó khăn. Và đặc biệt đối với Hollywood lại càng khó khăn hơn nữa. Bởi vì mình không phải là người dân bản xứ với ngôn ngữ khác, da màu khác, rất khó để có thể sống còn tại nơi mà ngành điện ảnh nổi tiếng nhất thế giới này.”

Cô cũng cảm phục và ân cần khen ngợi đến những người trẻ gốc Việt đang học tập và sinh sống, phát triển tại một đất nước thứ hai. “Những người trẻ thế hệ sau cô hiện nay rất tài giỏi. Được đào tạo trong một môi trường chuyên nghiệp dường như là hoàn hảo. Họ đã đi song song với sự tiến hóa nhanh chóng của xã hội trong mọi ngành nghề từ chính trị, quân sự, khoa học, văn hóa, văn chương, xã hội…. Ngay cả phụ nữ, vai trò cũng đã khác xưa. Có những phụ nữ đảm nhiệm các vai trò như đại tá-commander, lái phi cơ phản lực,… Cô thấy rất hãnh diện về những bạn trẻ Việt Nam đã đi vào mọi lĩnh vực và đứng đầu trong mọi ngành nghề. Nói về điện ảnh, Kiều Chinh tự hào nhắc đến những cái tên khá nổi tiếng hiện nay tại Việt Nam và thế giới. Ví dụ như Charlie Nguyễn, Victor Vũ, Trần Hàm, Nguyễn Võ Minh Nghiêm… Ngoài ra còn có Trần Anh Hùng ở Pháp, Kim Nguyễn ở Canada với bộ phim War Witch – một trong những bộ phim đầu tiên của Việt Nam được nhận vào Oscar, và còn nhiều nữa… Qua những tài năng đó, cô thấy nghệ thuật Việt Nam có rất nhiều tiềm năng và hy vọng phát triển trong tương lai.

Khi tạp chí đến tay độc giả cũng đúng vào dịp sinh nhật của nghệ sĩ Kiều Chinh. Ban biên tập xin chúng mừng sinh nhật đến cô và mừng kỷ niệm “60 Năm Điện Ảnh Kiều Chinh!”