This content is also available in: English

Những Đóng Góp Trong Việc Tái Định Cư Di Dân Và Người Tị Nạn

Cho dù có rành rẽ về chính trị hay không, nếu được hỏi ai là người chịu trách nhiệm trong việc chấp nhận chính sách di dân của Canada, câu trả lời của bạn hẳn sẽ là Pierre Trudeau, Thủ Tướng thứ 15 của Canada. Tuy nhiên câu trả lời ấy cũng chỉ đúng một phần. Trong khi Trudeau đã tiên phong mang lại những thay đổi đáng kể trong chính sách của Canada, nhiều nhân vật trước ông đã góp phần mở lối và khuyến khích sự phát triển xã hội đa văn hóa của chúng ta.

Để có thể hiểu rõ hơn về vai trò của những nhà lãnh đạo có tầm ảnh hưởng trong việc đem lại bình đẳng cho người Canada, bất kể nguồn gốc sắc tộc nào, chúng ta hãy quay trở lại năm 1957 khi John George Diefenbaker, thủ tướng thứ 13 của Canada, nhậm chức. Diefenbaker là vị thủ tướng được ghi nhận là người cho ra đời Dự Thảo Luật Về Quyền Công Dân Canada năm 1960. Theo Tự Điển Bách Khoa Về Canada, “Dự thảo luật về quyền công dân năm 1960 là văn kiện luật pháp liên bang đầu tiên bảo vệ nhân quyền và quyền tự do căn bản. Được xem như viên đá đầu tiên của thời kỳ ấy…”

Dự Thảo Luật này bao gồm quyền bình đẳng, tự do ngôn luận, tự do tôn giáo, quyền có được an ninh và sở hữu tài sản. Từ nhỏ, Diefenbaker đã từng chứng kiến sự kỳ thị đối với người Pháp, Métis và di dân gốc Âu châu. Người ta cho rằng ông đã chịu ảnh hưởng của một đạo luật tương tự – được thông qua tại tỉnh bang Saskatchewan nơi ông cư trú vào năm 1947 – về sự bình đẳng và những quyền tự do căn bản – nhiều tới mức bốn năm trước khi trở thành thủ tướng, ông đã bắt đầu soạn thảo dư luật này. Dự luật đã được áp dụng và cập nhật cho đến khi được thay thế bởi Hiến Chương Của Canada Về Quyền Lợi Và Tự Do năm 1982.

Diefenbaker cũng được ghi nhận là đã bổ nhiệm nữ dân biểu đầu tiên vào nội các năm 1957, bổ nhiệm người gốc thổ dân Da Đỏ đầu tiên năm 1958, và cho người Da Đỏ (First Nations) và Inuit quyền bỏ phiếu. Giải Thưởng John Diefenbaker Cho Công Trình Bảo Vệ Nhân Quyền Và Tự Do được thiết lập ngày 8 tháng Hai, 2012, để tưởng nhớ công ơn của ông.

Người kế vị Diefenbaker trong vai trò thủ tướng thứ 14 của Canada là Lester B. Pearson. Tên của ông đã được dùng để đặt cho phi trường quốc tế Toronto. Pearson có công thiết lập hệ thống di dân không lệ thuộc vào sắc tộc. Năm 1967, ông giới thiệu một hệ thống tính điểm không kỳ thị, dựa trên trình độ học vấn và đào tạo, năng khiếu nghề nghiệp, cũng như khả năng ngôn ngữ, tuổi tác cùng nhu cầu về ngành nghề. Những yếu tố này giúp khuyến khích di dân đến Canada. Năm 1957, Pearson được trao giải Nobel Hòa Bình cho đóng góp của ông trong việc giải quyết khủng hoảng kênh đào Suez tại Liên Hiệp Quốc.

Năm 1978, Joe Clark, vị thủ tướng thứ 16 nắm giữ chức vụ giữa thời kỳ nhiều người Việt đang tìm nơi cư trú sau khi rời bỏ quê hương bị chiến tranh tàn phá. Theo trang mạng của chính phủ Canada, “Để đáp ứng lại việc vận động tích cực của cộng đoàn các giáo hội và những đoàn thể trong lãnh vực thiện nguyện, tháng Bảy 1979, chính phủ thông báo sẽ tiếp nhận 50,000 người tị nạn đến Canada cho đến cuối năm 1980. Quyết định này đã giúp những người tị nạn do tư nhân bảo lãnh, cũng như do chính phủ bảo lãnh. Ban đầu chính phủ thỏa thuận sẽ bảo lãnh một số người tị nạn tương đương với số người mà các cơ sở tư nhân bảo lãnh. Nhờ vào sự đáp ứng rộng rãi của chính phủ thủ tướng Clark, 77,000 người tị nạn Đông Dương đã được nhận vào Canada trong khoảng từ 1975 đến 1981.”

Điều mà thủ tướng thứ 15 của Canada, Pierre Trudeau được ghi công là ông đã là người cổ động cho đường lối đa văn hóa của Canada. Ông bảo đảm quốc gia sẽ luôn yểm trợ những sinh hoạt khuyến khích các nền văn hóa khác duy trì di sản của mình, như các lễ hội, các chương trình dạy ngôn ngữ gốc và các vũ điệu dân tộc qua trợ cấp của chính phủ. Năm 1971, ông cho ra đời chính sách Đa Văn Hóa, quy định “Canada công nhận và tôn trọng một xã hội bao gồm những dị biệt về ngôn ngữ, phong tục, tôn giáo.” Năm 1988, Sắc Luật Đa Văn Hóa trở thành một phần của Hiến Chương Quyền Lợi Và Tự Do Của Canada dưới thời Brian Mulroney, thủ tướng thứ 18 của Canada. Pierre Trudeau là vị thủ tướng đầu tiên bổ nhiệm Bộ Trưởng Bộ Đa Văn Hóa.

Nhờ những nhân vật xuất chúng này trong lịch sử Canada mà người Canada gốc Việt (cùng với những người Canada khác) đã có thể tiếp nhận và thụ hưởng cuộc sống tự do. Một cuộc sống không bị thành kiến, trong một quốc gia không những cho phép mà còn khuyến khích việc bảo tồn những truyền thống và di sản Việt qua lễ lạc, hội hè được cử hành ngoài công chúng như Tết Âm Lịch, Tết Trung Thu. Những hoạt động mà người Việt di dân đều hết sức cảm kích. Canada hãnh diện công nhận chính sách Đa Văn Hóa là nền tảng quốc gia, nhờ công lao của những nhà lãnh đạo trước đây.