This content is also available in: English

Pauline Phoi Thi Ho

Đến giờ,  ở lứa tuổi 40, tôi lại trở về đời độc thân. Nhìn lại đời mình, tôi nhận ra mình đã tuân thủ mọi lề lối xã hội của cộng đồng chúng ta. Khi ở cuối những năm 20 tuổi, tôi đã gặp một chàng trai hoàn hảo – có học thức, thành công xuất thân từ một gia đình người Hoa tử tế. Tiếp đó là đến đám cưới kiểu Hoa với sự tham dự của dân máu mặt trong cộng đồng người Hoa ở Vancouver.

Anh ta tuyệt vời là vậy nhưng chỉ đơn giản là chúng tôi không có duyên sống cùng nhau. Đến độ tuổi 30, tôi đã hẹn hò nhiều triệu phú, những điển hình thành công của giấc mơ (Bắc) Mỹ. Họ đều đẹp trai, thông minh, hài hước và bất toàn mỗi người một vẻ.

Tôi kết hôn trong mối lương duyên xúc cảm tuyệt vời ở những năm cuối tuổi 30. Chàng trước là bạn, sau này lại trở thành người yêu. Nhưng, cơn ngây ngất  của cuộc sống chung lại kết thúc trong cay đắng mà đời tôi chưa bao giờ trải qua trong lịch sử hò hẹn của mình. Điều này nói lên rất nhiều vì tôi vẫn giữ quan hệ bạn bè với những người yêu cũ, và thậm chí bạn tốt nhất với chồng cũ.

Sau 18 tháng cô đơn, tôi nhận ra con đường dẫn tới quan hệ hạnh phúc nồng thắm là phải  hiểu rõ một mối quan hệ có ý nghĩa thật sự như thế nào với mình.  Tôi cũng phải xem xét xem việc ấy áp dụng ra sao với chuyện hẹn hò trong thời đại mới.

Thật tình mà nói, việc hẹn hò ngày nay hứa hẹn nhiều điều tốt đẹp Cha mẹ tôi chia tay nhau cuối thập niên 80. Lúc đó, thế giới hẹn hò không tồn tại cho mẹ tôi.

Khi bà và cha tôi chia tay nhau, người ta nói chung đều  cho rằng nếu một cặp vợ chồng người Việt mà tử tế, thành công thì chẳng thể có chuyện này. Tôi vẫn nhớ khi mẹ về nhà sau khi bị một luật sư trông khá hấp dẫn ở nơi làm việc mời đi chơi một cách khinh mạn.. Anh ta lân la tới nói  muốn mời mẹ tôi đi chơi để tìm coi mẹ tôi trục trặc như thế nào.. Theo anh ta thì tại sao một phụ nữ hấp dẫn, thành công và thông minh nhường ấy sao lại ly dị?

Cũng may là đến khi tôi  ly dị năm 31 tuổi, hai người bạn thân nhất của tôi cũng đang trải qua tình huống này. Tôi không còn là mảnh ghép lạc loài, mà giờ đã là một trong số 50% các đôi đang lảm thủ tục  chia tay.

Trong khoảng thời gian một năm, tôi tham gia các trang web hẹn hò trực tuyến, hẹn hò lần đầu 150 cuộc, nhưng chỉ 30 cuộc là tiếp diễn đến lần thứ hai. Trải nghiệm này kinh dị đến mức bạn bè tôi còn gợi ý viết blog hay ra sách. Bây giờ nhìn lại, phải chi tôi tôi đã làm vậy.

Khi tôi còn loay hoay trong thế giới hẹn hò quái đản ấy, tôi làm những gì cần làm, xả giận vào bạn bè và nhận ra đây không phải là trải nghiệm của chỉ mình tôi. Hầu hết bạn bè của tôi, cả nam lẫn nữ, đã trải qua những thử thách của việc hò hẹn và cuộc sống độc thân

Một anh bạn thân muốn giấu tên, một ngươì Việt rất thành công và lôi cuốn, nói rất nhiều về tội đã rời bỏ gia đình có vẻ hạnh phúc của anh vì nó quá ngột ngạt.. Một bạn khác nói với tôi về việc giấu những sách về  ly hôn dưới nệm và thấy hạnh phúc khi khóc cho tới lúc thiếp ngủ. Cả hai đã từ bỏ những mối quan hệ mà xã hội vẫn dán nhãn là “tốt đẹp” bởi có điều gì đó còn thiếu.

Họ, cũng như tôi, có tất cả – một người vợ/chồng thành công, có bảo đảm tài chính, và không có xung đột ý thức hệ. Vậy sao như thế vẫn chưa đủ?

Sự thực khác xa như vậy. Tôi chỉ mới bắt đầu hiểu ra – rằng các mối quan hệ và hôn nhân là một lề thói xã hội đã lạc hậu. Thực tế là, ở các quốc gia phát triển, phụ nữ không còn cần tới bạn đời để được bảo vệ, được chu cấp hay sinh con đẻ cái nữa.

Kể từ khi rời vòng tay cha mẹ, tôi đã luôn tự chủ được về cả thể chất và tài chính. Mạng lưới cảm xúc của tôi đến từ một nhóm bạn tuyệt vời mà tôi trông dựa, không khác gì mạng lưới an sinh xã hội của mình. Vậy tôi còn cần một người bạn đời làm gì nữa?

Khi tự hỏi mình cau hỏi này, tôi cũng đem nó đi hỏi hàng loạt bạn bè trong độ tuổi từ 20 đến 60. Điều tôi thấy thú vị nhất là sự đồng thuận khi xác định những gì chúng ta muốn trong các mối quan hệ. Không còn những lý tưởng về ngôi nhà đẹp, hai đến ba đứa trẻ và sống hạnh phúc đến đầu bạc răng long. Do tỉ lệ ly dị ở các nước phương Tây lên tới hơn 50%, người ta bắt đầu định nghĩa lại các mối quan hệ chồng vợ dựa theo những gì khiến họ hạnh phúc.

Nếu tôi không cần bạn đời vì tiền, vì an toàn, hay sửa chữa đồ đạc trong nhà hay làm cha của các con tôi thì tôi muốn có một mối quan hệ để làm gì?

Tôi bắt đầu bằng cách hỏi những người bạn còn đang ở độ tuổi 20 của mình. Cả Alyson, 25 và Archana, 29, đều nói về việc tìm kiếm người bạn đời có thể đáp ứng những nhu cầu cảm xúc và chia sẻ đam mê của họ. Cả hai đều trẻ trung, hấp dẫn và thành công, nhưng có cách tiếp cận với việc hò hẹn rất khác biệt.

Alyson đang hẹn hò trên mạng và gặp gỡ nhiều người qua mạng lưới đồng nghiệp. Cô nói về vô số cuộc hẹn kì quặc và khó khăn khi muốn gặp ai đó chấp nhận thành công sớm của cô. Đi gặp người khác, với cô không phải vấn đề, nhưng gặp đúng người không vụng về trong giao tiếp xã hội hay không bị tổn thương cảm xúc hình như lại khó khăn hơn nhiều.

Chúng ta đang nói rất nhiều về chuyện người trẻ 20 đang hẹn hò theo cách thức quá thực dụng. Bây giờ gặp cả nghìn người trên mạng quá dễ dàng, nếu một cuộc hẹn không có kết quả thì những người trẻ đôi mươi sẵn sàng làm cuộc khác thôi.

Ở đầu kia, Archana lại mới  ly dị và  đến với chuyện hẹn hò rất khác. Cô liên lạc lại với những ai cô từng biết thông qua mạng xã hội. Hẹn hò trực tuyến với người lạ làm cô sợ. Cái ý nghĩ trưng bản thân lên mạng,  là người chân thành, ng dễ tổn thuơng , cô cảm thấy không an toàn.

Cô nhận ra rất khó hẹn hò mà không tham gia một trang web hẹn hò trực tuyến nào đó. Theo kinh nghiệm của mình, hầu hết đàn ông trên mấy trang này là người da trắng. Vốn là con gái trong một gia đình nhập cư Sri Lanka, quan trọng là cô muốn gặp những người có cùng chuyện đời và trải nghiệm như cô.

Nhiều nghiên cứu, bao gồm cả số liệu thu thập từ Facebook và OKCupid cho thấy cơ hội hẹn hò cao đối với đàn ông da trắng và phụ nữ châu Á trên các trang hẹn hò Bắc Mỹ. Người da đen và đàn ông châu Á khó tìm bạn tình nhất trên các trang này.

Số liệu này có vẻ như đang ủng hộ tôi, nhưng chuyện dục tính hóa phụ nữ châu Á và Mỹ Latin đã đẩy lên đến mức  loạn dục . Đây là một vấn đề nghiêm trọng mà tôi thường xuyên gặp. Khao khát của đàn ông da trắng muốn tìm được bạn tình ngoại lai, trẻ trung, nghiêm cẩn và có học thức cao, những người có xu hướng đảm nhận vai trò giới tính đầy phục tùng, là định kiến tiêm nhiễm  từ chủ nghĩa phân biệt chủng tộc và kì thị giới tính. Không may là các trang web hẹn hò đang tạo đất sống cho định kiến này, do chúng chủ yếu dựa vào những bức ảnh đăng trên đó.

Bạn tôi, Carol, 54 tuổi, nói về những định kiến mà chị trải qua khi là một phụ nữ Mỹ Latin. Mắt chị long lên khi nói về nỗi bực dọc trong lòng mỗi khi đàn ông nói họ mê mẩn phương ngữ Tây Ban Nha nhiều đến thế nào.

Carol là mẫu lãng mạn thực tiễn giống tôi. Chị tin vào tình yêu vĩ đại, nhưng hẹn hò khi ở độ tuổi 40 và 50 với chị quá nhiều cam go.

Khi được hỏi về hẹn hò qua mạng, chị nói về nó như kiểu một trò chơi của các con số. Sẽ có cơ hội gặp gỡ nhiều người, nhưng số người hấp dẫn được chị lại rất ít. Ở tuổi này rồi, chị nhận thấy ngày càng ít người hợp, cũng vì một số yếu tố.

Vì những người da màu trông có vẻ lão hóa chậm hơn người da trắng, vẻ chênh lệch tuổi tác thấy rõ hơn , ngay cả khi người đàn ông bằng  tuổi  chúng tôi.. Sức khỏe cũng là yếu tố chủ đạo chi phối hình thức khi chúng ta già đi, và dù có hơi phù phiếm, nét hấp dẫn thể chất vẫn là yếu tố quan trọng khi muốn tìm người bạn đời tương xứng.

Giống như những cô gái trẻ trung hơn, Carol đang tìm kiếm người bạn đời về cảm xúc, muốn chia sẻ đam mê trong đời cùng chị và có thể là bạn đời ở mọi cấp độ. Một khác biệt lớn là cuộc sống của cô đã thành tấm thành món, nên ai bước vào đó cũng phải thích nghi rất nhiều. Điều này cũng tương tự với Edith, 68 tuổi. Edith và con gái chị, Angela, năm nay 30 tuổi, nhận ra mình cùng sử dụng một trang web hẹn hò và cùng đang tìm kiếm tình yêu. Điều thú vị về hoàn cảnh của họ là những khác biệt trong cung cách hẹn hò của mỗi thế hệ.

Theo Edith, tiền bạc, sức khỏe và giai đoạn trong cuộc đời mỗi người là những yếu tố tiên quyết khi hẹn hò tuổi già. Nếu vấn đề ở đây là sức khỏe yếu thì phải lưu tâm đến năng lượng của người đó, và khả năng là họ sẽ không hẹn hò.

Nhiều người cao tuổi hiện nay tiếp tục làm việc và chỉ nghỉ hưu bán thời gian. Đây là yếu tố quan trọng đối với người họ dự định gặp gỡ. Chị nhận ra rằng hầu hết đàn ông đều đang tìm kiếm những phụ nữ có mức tài sản tương đồng với họ đặng để đi du lịch và chia sẻ chi phí cùng nhau. Nếu bạn vẫn đang làm việc thì không thể có chuyện này được.

Tiền là vấn đề hệ trọng với người cao tuổi hơn cả với các thế hệ khác. Khi được hỏi về tầm quan trọng của tiền bạc và tích lũy tài sản, tất cả những người phụ nữ tôi phỏng vấn đều nói họ muốn một người có trách nhiệm về tài chính, nhưng tài sản không phải là ưu tiên hàng đầu.

Archana nói về việc khi lớn lên, cô được dạy phải tìm chồng có học thức, có công việc tốt và có nền tảng gia đình tốt ra sao. Cuộc đời đã dạy cô rằng những phẩm chất đó không đảm bảo cho một mối quan hệ tốt. Điều quan trọng với cô là khả năng tương thích, chứ không phải là ai đó trông ổn trên lý thuyết.

Kinh nghiệm của Edith cũng có khác. Do tài sản của người cao tuổi không có tăng mà chỉ có giảm, tiền là yếu tố quyết định. Những người bạn gái đã góa bụa của chị sẽ không hò hẹn nếu sợ đàn ông đến với họ chỉ vì tiền.

Khi được hỏi về tầm quan trọng của tình dục trong quan hệ của người cao tuổi, Edith nhận xét rằng điều đó còn phụ thuộc vào những người tham gia, và sẽ khác nhau đối với từng người tùy thuộc vào khả năng hành sự của họ.

Cuối cùng, chị sẽ muốn gặp ai đó mà chị có thể sống những năm tháng tuổi hưu của đời mình cùng họ. Chị muốn bắt đầu với tư cách một nửa của một đôi bạn hết lòng với nhau, sống  ở nhà riêng biệt, nhưng vẫn có quyền đại diện lẫn nhau .  Rồi nếu cả hai thấy thích hợp để sống cùng nhau, chị sẽ muốn chung nhà, nhưng không chung phòng. Nhu cầu có không gian thỏa mãn cách sống cá nhân riêng là điểm mấu chốt.

Edith nói: “Cuộc đời tôi cũng ít sóng gió nên tôi không cần quá nhiều hỗ trợ cảm xúc đâu”.

Điều chị thực sự muốn là sự kết nối trí tuệ, những sở thích và mối quan tâm chung. Cuộc đời chị đã ổn định, và chị biết sẽ ngày càng khó để tìm được đúng người sẽ đồng hành nhịp bước chung với chị trong đời.

Con gái chị, Angela, đang tìm kiếm một người có chung mục tiêu trong cuộc sống. Hôn nhân không phải là yếu tố xếp hàng đầu trong danh sách nguyện vọng của cô. Cô đang tìm kiếm sự đồng hành và một người cô có thể cùng trưởng thành. Những trải nghiệm hẹn hò của cô, rất giống Archana và Alyson, rất tự do. Lề lối hẹn hò dăm ba cuộc trước khi có sự thân mật tình ái không nhất thiết phải có với những người này.

Frankie, 26 tuổi, lại có một trải nghiệm độc đáo đang ngày càng phổ biến ở Bắc Mỹ. Là người mới bước ra khỏi một mối quan hệ hôn nhân thực tế dị tính, quá trình tự nhận thức của cô đã cho cô hiểu biết sâu sắc hơn về chính bản thân mình. Bản ngã đích thực của cô là một người song giới, mong muốn kiếm tìm một mối quan hệ không theo chuẩn mực giới tính nào. Cơ bản là Frankie hiểu rằng  giới tính của cô không hợp với cách phân chia nhị nguyên giữa đàn ông và đàn bà, mà lại rất linh hoạt. Frankie nhận ra rằng người bạn đời đích thực của cô là một người có thể sống trong mối quan hệ không theo chuẩn mực giới tính nào, ở đó họ có thể hoán đổi vai trò dựa vào quan hệ cặp đôi của mình.

Điều này nghe có hơi rối trí và mơ hồ với những người dị tính, nhưng đây là thực tế ngày càng phổ biến đối với nhiều người. Một phần thực tế của họ là dò dẫm qua những động lực của quan hệ mà xã hội còn chưa kịp định hình cụ thể.

Mỗi thế hệ mà tôi nói chuyện đều có những khác biệt trong trải nghiệm hẹn hò, cũng như mong ước riêng, nhưng lại có rất nhiều điểm chung. Dù là họ tin vào quy tắc 5 cuộc hẹn hay những mối quan hệ không ràng buộc, tất cả đều khăng khăng với những gì có ích cho họ, dựa theo cuộc sống và nhu cầu riêng của bản thân.

Người Việt ta vẫn có câu nồi nào úp vung nấy, kể cả nồi méo. Dù là ta đang thuộc thế hệ nào, chúng ta ai cũng muốn tìm cho mình cái vung thật hoàn hảo. Bây giờ quay lại chuyện của tôi nhé. Tôi muốn gì?

Giống như bạn bè mình, tôi cũng khư khư quan điểm của mình.Tôi muốn một người thật phù hợp với mình. Và như vậy, chúng ta có thể sẽ đi đến giai đoạn tái định nghĩa động lực trong quan hệ của chúng ta dựa theo nhu cầu và ham muốn của bản thân chứ không phải các quy ước xã hội. Dù là ai chăng nữa, người đó hẳn sẽ là anh chàng có óc tò mò, hài hước và là kẻ lạc loài đồng trang lứa, có khao khát mãnh liệt được sống đời mình trọn vẹn hết mức.