This content is also available in: English

Bài và Ảnh: Maureen Littlejohn

Hạt Oxford, cách Toronto một giờ lái xe về phía Tây, là thiên đường phô mai. Ở đấy còn có hẳn một đường mòn được thiết kế dành riêng cho sản phẩm từ sữa rất được ựa chuộng này. Với các nhà sản xuất phô mai tuyệt vời nằm rải rác dọc đường, con đường mòn này còn có  các bảo tàng viện, chợ búa, một phòng trưng bày nghệ thuật và những nhà hàng.

Ngày nào tôi cũng ăn phô mai, mà tủ lạnh nhà tôi thì đã sắp hết món này, nên tôi và chồng quyết định làm một chuyến dọc con đường này để khuân thêm phô mai về. Để tìm hiểu phương hướng, và có thêm hiểu biết về lịch sử vùng đất này, điểm dừng đầu tiên của chúng tôi là trung tâm sản xuất phô mai của bang Ontario, bảo tàng Ingersoll.

Viên quản thủ bảo tàng Scott Gillies nói với tôi: “Từng có thời có khoảng 100 nhà máy sản xuất phô mai nơi đây’. Là bách khoa toàn thư di động, anh kể cho chúng tôi về chiến dịch quảng bá tuyệt diệu mà đến nay ai nấy còn nhắc tới. Phô mai  Mammoth là công cụ marketing do chủ xưởng phô mai địa phương là James Harris nghĩ ra năm 1866. Chiếc bánh phô mai nặng 7.300 pound này đã được chở tới Hội chợ Bang New York ở Saratoga, New York bằng xe ngựa, trước khi chu du tiếp sang Anh bằng tàu thủy để đem bán thành từng miếng nhỏ. Gilles giải thích: “Phải cần tới 35 tấn sữa để làm và nó có đường kính rộng 7 feet (23m) này”. Ý tưởng là xây dựng một thị trường ở Anh trong bối cảnh các sản phẩm sữa nơi đây sản xuất không theo kịp được nhu cầu. Và chiến dịch đã có kết quả. “Harry về nước với hàng tá đơn đặt hàng, rồi sau đó 300.000 hộp phô mai Oxford đã được vận chuyển tới Anh quốc mỗi năm”.

Đã đến lúc nghiêm chỉnh nếm thử từng loại phô mai. Tại lò phô mai thủ công cổ truyền Gunn’s Hill chúng tôi dùng thử sản phẩm phô mai kiểu Thụy Sĩ đạt giải thưởng do Shep Ysselstein và Colleen Bator sản xuất. Xưởng  này đã hoạt động được 6 năm và năm 2014, Ysselstein đã được trao tặng Giải thưởng Nghiệp chủ trẻ BDC. Các loại phô mai độc đáo ở Gunn;s Hill gồm có Handeck – khô, cứng và , diu hương, có vi các loai hạt; 5 Anh em, mềm, dịu nhẹ và vị rất giống Gouda, và Oxford’s Harvest vừa dịu vừa có mùi bơ. Tôi đặc biệt mê mẩn Tipsy, một chủng loại trong dòng sản phẩm Oxford Harvest được ngâm trong hỗn hơp vang đỏ của Palatine Hills trong vài ngày. Khi chúng tôi đến là thứ 7, nhưng người ta bảo nếu muốn phô mai thật tươi thì phải đến từ thứ 6. “Người ta xếp hàng sớm lắm!”, Laura, giám đốc xưởng, người dẫn chúng tôi đi tham quan 1 vòng kho chứa 10.000 bánh phô mai, nói. Loanh quanh xưởng sản xuất mới toanh này, trùm kín tóc, đi giày cao, chúng tôi được chứng kiến toàn bộ quy trình sản xuất phô mai:  bắt đầu từ sữa mới vắt, thêm nhũ Rennet, tạo hình khối phô mai, rửa qua nước muối và cuối cùng là ép khuôn thành bánh Bạn không phải tới hẳn nơi sản xuất mới mua được các loại phô mai ngon lành này (dù chuyến đi rất đáng công). Laura cho chúng tôi biết sản phẩm của Gunn’s Hill có mặt ở siêu thị Sobey’s và Loblaw’s.

Bright Cheese & Butter cách Woodstock nửa giờ. Là hợp tác xã nông nghiệp sữa địa phương thành lập năm 1874, cửa hàng nhỏ này có bán loại phô mai đặc sản Cheddar, đồng thời cho khách trải nghiệm thử âm tính hoặc dương tính các phiên bản phô mai loại nhẹ, vừa và cũ. Nếu ngậy và ngon thì là dương tính. Đọc về lịch sử hoạt động, tôi được biết vào đầu thế kỷ 20, cheddar là mặt hàng xuất khẩu lớn thứ 2 của Canada và riêng bang Ontario đã có 1.242 nhà máy sản xuất phô mai này. Bright Cheese là xưởng cổ nhất còn hoạt động và vẫn đang ở nguyên vị trí ban đầu.

Đi tiếp con đường này có Mountainoak Cheese, chuyên làm gouda và sản xuất 18 vị phô mai kiểu Hà Lan danh tiếng, gồm có vị thì là Ai Cập và đinh hương, tầm ma dại và nấm cục đen. Sản phẩm ưa thích của tôi là Farmstead Gold, quán quân giải quốc tế, điểm chút vị caramel. Chủ xưởng Adam van Bergeij, trước là thợ làm phô mai ở Hà Lan, di cư sang Canada năm 1996. Gặp gỡ chúng tôi ở tiền sảnh ông chu đáo dẫn chúng tôi đi thăm chuồng chứa 225 con bò sữa. Tôi chưa từng chứng kiến robot vắt sữa bao giờ. Bò sẽ tự mình bước vào một chuồng nhỏ do bị đồ ăn đặc biệt hấp dẫn, lại vì muốn xả bầu sữa đang căng tức. Robot xịt nước rửa sạch đầu vú, rồi kẹp, kéo vú và vắt sữa. Sữa vắt được sẽ đi thẳng vào các ống nối với bể chứa vô trùng. Đây đúng là quy trình sản xuất từ bò đến bàn ăn. Vừa giám sát đàn bò thư thái của mình, van Bergeijk tâm sự: “Tôi yêu những sinh vật trắng đen loang lổ này lắm”.

Ăn gì nơi đây

SixThirtyNine, Woodstock. Liếc nhanh vào gian bếp mở, tôi trò chuyện đôi chút với bếp trưởng Eric Boyar, và anh cho tôi biết cơ sở doanh nghiệp gia đình này đã hoạt động được 12 năm. Anh nói với tôi: “Chúng tôi tìm các  nôngphẩm và thịt ở địa phương, và rau xanh phần nhiều đến từ trang trại của anh tôi”. Bữa trưa của tôi bắt đầu với món súp cần tây với táo vừa sệt vừa mịn. Món chính của tôi có bí hầm, cải xoăn, đậu răng ngựa và salad cutcut Bắc Phi sốt sữa cừu tatziki. Steve  ăn món sandwich kẹp thịt thăn viền mỡ mềm như tan trong miệng với lớp bánh bột làm tại nhà. Boyar cho chúng tôi biết thịt phải hãm trong 45 ngày. Steve cảm thán: “Món thịt ngon nhất anh từng ăn!”.
sixthirtynine.com

Quán rượu Charles Dickens, Woodstock. Là quán rượu vui tươi kiểu Anh có phục vụ bia nấu thủ công và đồ ăn có nguồn gốc địa phương. Khi chúng tôi đến thì có hẳn cả thực đơn đặc biệt gồm sandwich phô mai nướng. Tôi gọi một cái có hỗn hợp phô mai của Gunn’s Hill trộn với hành tây xào vàng. Ngon cạn lời!
charlesdickenspub.com

Ở đâu chốn này

Quán trọ & Spa Elm Hurst, Ingersoll. Ngôi nhà có từ năm 1872, trước từng thuộc sở hữu của nhà sản xuất Phô mai Mammoth này thật tráng lệ. Tranh tường phủ đầy các dãy tường ở tầng trệt. Các phòng nghỉ ở các tầng trên rộng rãi và hiện đại. Phòng ăn mở đón thực khách và công chúng cùng vào. Món thăn bò bít tết của tôi thơm mọng và thật hảo hạng. Món bò lúc lắc của Steve còn đủ cho một người ăn 2 bữa. elmhurstinn.com.

Mua sắm chỗ nào

Jakeman’s Maple Products, Beachville. Nhà sản xuất  xi-rô phong trứ danh quốc tế này đã hoạt động được hơn 140 năm. Trong cửa hàng cũ kỹ, tôi thấy cả dãy xi-rô phong sóng sánh màu hổ phách loại thông thường, còn có cả món xi-rô phong pha icewine. Sau khi nếm thử mấy dòng mật vàng ngọt ngào ấy, chúng tôi đi dọc con đường và lang thang quanh một lối rẽ nhỏ xinh qua Công viên Tỉnh bang Trillium Woods. May cho vơ chồng tôi là những giống hoa của tỉnh đang kì bung nở. Cảm giác như trên thiên đường vậy. jakemansmapleproducts.com

Trang trại Thám hiểm Leaping Deer, Ingersoll. Là chốn dành cho gia đình, nơi đây các bé có thể vuốt ve những chú dê và vui chơi với hàng loạt các công trình ngoài trời. Chúng tôi tới tiệm bánh và gian hang thủ công. Những tổ chim thủ công và đồ chơi của John Deere là những mặt hàng bày bán nhiều. Món bánh táo phủ phô mai nướng xuất hiện trên thực đơn, có cả bánh trứng bơ xi-rô phong nữa. Chủ trang trại, bà B, tâm sự với chúng tôi: “Cuối tuần tới chúng tôi sẽ thi làm bánh trứng bơ”.

Cindy Chocolatea
Cindy Chocolatea

Tôi cắn thử một miếng bánh mềm mịn này và ngay lập tức cảm thấy ngây ngất. Vừa ngậy lại vừa ngòn ngọt hương xi-rô phong, chưa thi đã thấy xứng ngôi quán quân rồi. leapingdeer.com

Chocolatea, Ingersoll. Bà chủ Cindy Walker tươi cười rạng rỡ khi chúng tôi bước vào cửa hàng trà và socola bé nhỏ này. “Chúng tôi làm các mẻ nhỏ sản phẩm hoàn toàn thủ công nhé”, chị giải thích. Chồng bà là anh Steve chuyên nghề nếm trà. Những hộp trà bằng thiếc xếp dọc bờ tường. Kem vani đang sôi sung sục trong bếp và Cindy duyên dáng rót cho chúng tôi mấy cốc uống thử. Mượt mà và đượm hương, chỉ nhấp một ngụm mà cảm giác trong tôi thanh thản lạ kì. Chúng tôi rời cửa hàng mà tay cầm hộp hồ đào pecan vị caramel (chất lượng ngon cực đỉnh) và một hộp chocolate thủ công vô cùng tinh tế, nhìn trong như ngọc thạch vậy.

Văn hóa

Phòng trưng bày nghệ thuật Woodstock, Woodstock. Quả là điều ngạc nhiên tuyệt diệu! Tôi mê mẩn các bức họa diệu vợi, gần như ngả về trường phái ấn tượng của Florence Carlyle (1864-1923). Một bức có tên là Tiff (Cãi cọ), vẽ một người phụ nữ và một người đàn ông trẻ sau cuộc tranh cãi, hiện đang được Phòng trưng bày Nghệ thuật bang Ontario cho mượn. Một tác phẩm khúc chiết lộng lẫy, bức tranh này đã đem triển lãm ở Hội chợ Quốc tế St. Louis năm 1904. Dee Logan, hướng dẫn viên của chúng tôi cho biết hiện phòng trưng bày có 150 tác phẩm của Carlyle, và họ thường xuyên quay vòng các tác phẩm woodstockartgallery.ca

SHARE
Previous articleRebuilding Vietnam-One School At A Time
Next articleKhông Phải Olive Oil Đều Như Nhau
Maureen LittleJohn

Maureen Littlejohn is Culture Magazin’s executive editor. She is a Canadian award-winning journalist who has practiced her craft around the world including in the United States, Africa and Vietnam. Currently based in Toronto, she has a keen eye for detail and has a deep appreciation for the “East Meets West” approach of Culture Magazin. Travel is her passion and she is happy to be able to share her adventures on a regular basis with the magazine’s readers.