This content is also available in: English

Bạn có phải là người luôn bới móc những khuyết điểm trong cách hành xử của người khác?
Bạn thấy  bực mình vì người ta phạm sai lầm hay có sở thích không đúng ý mình?

Một lời khuyên nhỏ: Hầu hết mọi người chẳng ai thích sự chỉ trích dù là tích cực hay không. Và hầu hết sẽ chống lại và khăng khăng giữ vững quan điểm khi bị chỉ trích.

Người ta muốn được khen ngợi vì nỗ lực của mình trong một việc gì đó, và có thể là muốn có lời khuyên để làm tốt hơn nữa. Hãy chú ý  tôi chỉ nói “có thể” thôi. Không phải ai cũng muốn hoặc đánh giá cao những lời khuyên không ai mời về việc họ nên cải thiện ra sao.

Có một sự khác biệt đáng kể giữa phê bình và chỉ trích. Một lời phê bình là khi đánh giá thứ gì đó, nêu cả  ưu điểm lẫn khuyết điểm của nó. Chỉ trích là đi soi mói lỗi lầm Cái trước thường là hữu ích để giúp thay đổi theo hướng tích cực. Cái sau có xu hướng tiêu cực và, điểm tích cực, nếu có, lại chẳng bao nhiêu.

Ai muốn bị chỉ trích chứ? Một lúc nào đó, cứ thử đứng lên trong một nhóm người rồi bảo: “Ai ở đây muốn tôi chỉ mặt đặt tên và chỉ trích trong 10 phút liền?”. Cam đoan là bạn sẽ chẳng thấy ai muốn làm vậy hết.

Người ta thường  hào phóng tung ra sự chỉ trích người khác. Cứ thử làm móp chiếc xe của cha mẹ xem, và một tràng chửi mắng ào ạt tuôn ra, như thể bạn không ý thức nổi về sự cố này hay bạn cố tình làm  hư. .  Con người nói chung thường vô cùng sẵn lòng chỉ trích và vô cùng ngại ngần khi khen người khác.

Có vẻ như triết lý chúng ta  là  cứ chỉ trích thì vẫn hơn. Chúng ta không ai muốn tự nhiên đi khen người khác khi mà chẳng có gì đáng khen, chẳng được ai mời hay chẳng  được trông đợi, đúng không? Điều này quả thật là một thảm kịch.  . Tôi  chỉ nói bông lơn thôi khi cho rằng nổi ám ảnh đi chỉ trích người khác thật là ngu ngốc. Chúng ta thà khen người khác thì vẫn tốt hơn.

Không thiếu lý do để chỉ trich ai đó. Thực tế, chúng ta cứ chất chồng nó lên – Chúng ta nhớ từng chút những sai lầm nhỏ nhặt. Chúng ta không muốn quên khi chúng ta hay ai đó làm điều gì sai. Nếu ghi lại hết thì rồi chúng ta có thể tính tổng số điểm cho tới lần sai lầm tới để sẽ chỉ trích nặng nề, rủa xả, và đổ tội cho ai đó.Khi tôi đùa cợt về cái xu hướng trong xã hội chúng ta là hay thích chỉ trích, thực ra chẳng có gì buồn cười ở đây. Chỉ trích chỉ khiến chúng ta tập trung vào vấn đề chứ không phải vào giải pháp cho vấn đề. Chỉ trích tạo nên những cảm xúc ngăn cản chúng ta đi tìm giải pháp, chẳng hạn nhự nỗi oán giận hay sự trầm cảm. Và, chỉ trích lại kích thích người khác phản ứng gay gắt  lại, và rồi cái vòng luẩn quẩn đó cứ tiếp diễn.

Nếu bạn tin là sự phê bình sẽ thích hợp hơn, hoặc  cần nói lên sự bất mãn của mình, thì đây là một số gợi ý bạn cần nhớ:

  • Chỉ trích thật ít thôi và khen thật nhiều vào.
  • Chỉ tập trung vào hành động đó chứ không phải người đó hoặc tính cách của người đó.
  • Khen ngợi  nỗ lực của người đó hoặc  sự cố gắng/ý định  tích cực của người đó.
  • Giải thích vì sao bạn lên tiếng.
  • Đưa ra vài ý tưởng giúp lần sau đạt kết quả tốt hơn.
  • Khen ngợi và cho thấy mình đánh giá cao cá nhân đó.

 

Những lời khuyên về cách cho lời khuyên

  • Con người chẳng ai muốn bị chỉ trích cả, nên đừng làm thế.
  • Khen ngợi nỗ lực của người khác vì họ cũng muốn có kết quả tốt.
  • Khi đưa ra lời khuyên dù là hữu ích, đừng làm thường xuyên, hãy làm một cách nhẹ nhàng, tinh tế, tập trung vào mặt tích cực.
SHARE
Previous articleRau Má – Thanh Nhiệt Mùa Hè
Next articleHải Sản Tinh Hoa
Daniel Rutley
Daniel Rutley, Psy.D. is a Clinical Psychotherapist in private practice in Mississauga. He is also the best-selling author of Escaping Emotional Entrapment: Freedom from negative thinking and unhealthy emotions. He specializes in depression, anxiety, anger, habit control and relationship issues.