This content is also available in: English

Lê Sĩ Hoàng

Áo Dài – trang phục truyền thống của người phụ nữ Việt Nam là biểu tượng của vẻ đẹp nữ tính và niềm tự hào dân tộc. Sự biến đổi của áo dài có liên quan đến văn hóa của từng thời kỳ nhưng vẫn mang đậm bản sắc của người Việt. Tìm hiểu về lịch sử, văn hóa áo dài Nhà sáng lập Bảo tàng Áo Dài đồng thời là nhà thiết kế với thương hiệu Áo Dài đạt nhiều giải thưởng trong nước và quốc tế từ năm 1989 – họa sĩ Lê Sĩ Hoàng sẽ mang đến quý độc giả những thước phim quay chậm về sự biến đổi của áo dài qua các thời kỳ.

Y phục xa xưa nhất của người Việt, theo những hình khắc trên mặt trống đồng Ngọc Lũ cách đây khoảng vài nghìn năm cho thấy hình phụ nữ mặc trang phục với hai tà áo xẻ. Tuy nhiên thời điểm đó cũng chỉ là đoán định, và dường như không ai biết rõ chiếc áo dài nguyên thủy ra đời từ lúc nào và hình dáng ra sao?

Theo dõi trang phục của phụ nữ Sài Gòn, đặc biệt từ những năm đầu thế kỷ XX, y phục chính của họ là những chiếc áo dài nền nã, kín đáo đi kèm với các món trang sức tinh xảo. Ở nhà, phụ nữ mặc áo bà ba nhưng khi đi chợ thường thay một chiếc áo dài thâm, trên tay cắp cái rổ mây hoặc có khi xách cái giỏ đan bằng tre. Ở thời điểm đó chiếc áo dài chỉ được may bằng loại vải đen bình dân; nhưng có lẽ do thói quen bước chân ra khỏi nhà dù gần hay xa người Sài Gòn cần ăn mặc cho phải cách.

Luôn thường mặc áo dài là thói quen của người phụ nữ Nam Bộ từ xưa. Xem lại những hình ảnh sinh hoạt chợ quê xưa cách nay một thế kỷ, không ít các bà buôn bán ở chợ hoặc thậm chí người đi mua sắm đều bận trên mình một chiếc áo dài vải thô. Chiếc áo dài gắn liền với người phụ nữ từ hơn ba trăm năm trước, vừa kín đáo mà tôn lên vẻ thiết tha của người mặc. Do vậy, bản thân chiếc áo dài sơ khai không phân định giai cấp giàu nghèo. Có khác chăng thì người giàu có mặc tơ lụa, người lao động bình dân thì mặc áo dài vải thô.

Kiểu sơ khai của chiếc áo dài xưa nhất có thể kể đến là áo giao lãnh. Khi mặc thì hai cổ áo để giao nhau, áo mặc phủ ngoài yếm lót, váy, thắt lưng buông thả. Người xưa đi chân đất, người quyền quý thì mang guốc gỗ, dép, giày.  Sau áo giao lãnh là áo năm thân cổ đứng cài khuy. Kiểu áo dài năm thân gồm hai khổ vải được may nối lại với nhau thành thân trước kín đáo, có một thân phụ nằm dưới về phía bên phải. Bốn thân áo bên ngoài tượng trưng cho tứ thân phụ mẫu là cha mẹ mình và cha mẹ người thương; còn thân áo thứ năm tượng trưng cho người mặc. Áo luôn có năm cúc (khuy) thể hiện đạo lý làm người của người Việt Nam là nhân – lễ – nghĩa – trí – tín. Áo dài năm thân có loại tay hẹp và loại tay rộng.

Login or Register for a free account here to read the full article